Zabezpiecz miejsce i zaplanuj wejście Zanim w ogóle wlejesz wodę, przygotuj trasę od drzwi do zbiornika. Największe ryzyko to nie zimno w wodzie, a poślizgnięcie się na mokrej kostce albo trawie w drodze powrotnej. Wyłóż odcinek, którym będziesz szedł boso, matą antypoślizgową albo deskami. Ustaw balię lub beczkę tak, żebyś wchodził i wychodził bokiem, nie od strony, gdzie stoi dom i trzeba się wspinać po schodkach. Woda powinna sięgać najwyżej do mostka. Jeśli planujesz zanurzenie z głową, potrzebujesz asekuracji — nawet w ogrodzie, bo przy pierwszym szoku termicznym trudno ocenić, ile czasu minęło.
Zacznij od miejsca. Najprościej sprawdza się duża wanna ogrodowa, balia lub zbiornik na palety wyłożony od środka bezpieczną wykładziną. Ustaw go na twardym, wypoziomowanym podłożu, z dala od linii energetycznych i drzew, z których lecą gałęzie. Woda musi mieć odpływ — wylewanie jej wiadrem po każdej kąpieli szybko zniechęci całą rodzinę. Warto też pomyśleć o zadaszeniu, bo mokre ciało na wietrze odczuwa zimno znacznie mocniej niż w wodzie.
Transport i wniesienie to pozycja, o której większość zapomina. Duża balia nie przejdzie przez standardowe drzwi ani nie wjedzie po wąskiej ścieżce. Trzeba sprawdzić szerokość przejść, nośność podłoża i dostęp dla sprzętu. Jeśli balia ma stać na tarasie, musi on wytrzymać ciężar wody — a to nie jest lekki mebel. Postawienie jej na nierównym gruncie bez odpowiedniego podłoża kończy się pęknięciami i naprawami, których nikt nie przewidział w budżecie.
Temperaturę mierz przed każdym wejściem. Bez termometru w wodzie morsowanie zamienia się w loterię: jeden dzień to 4 stopnie, następny 0, a odczucia są złudnie podobne. Trzymaj się zasady, że czas w wodzie liczysz w sekundach na stopień, i nie wydłużaj go tylko dlatego, że „dziś jakoś nie jest zimno". Pierwsze wejścia ogranicz do kilkunastu sekund i wyjdź, zanim poczujesz, że jest dobrze.
Ogród bez sąsiadów nie zwalnia z myślenia o bezpieczeństwie. Powiedz jednej osobie, o której wchodzisz do wody, i trzymaj telefon w zasięgu ręki — nie po to, żeby nagrywać, ale żeby wezwać pomoc, gdy coś pójdzie nie tak. Jeśli masz problemy z sercem, ciśnieniem albo chorujesz na padaczkę, skonsultuj to z lekarzem, zanim pierwszy raz wlejesz zimną wodę do balii. Morsowanie w ogrodzie ma być spokojne i prywatne, ale nie bezmyślne.
Bezpiecznym standardem pozostaje drewno liściaste o niskiej zawartości żywicy. Najczęściej stosuje się osikę, olchę, lipę i topolę. Osika jest lekka, o jednolitej, jasnej barwie i słabo chłonie wilgoć, dzięki czemu długo zachowuje estetyczny wygląd. Olcha ma podobne właściwości, ale bywa nieco bardziej miękka — łatwiej ją zarysować, co ma znaczenie przy intensywnym użytkowaniu. Lipa jest przyjemna w dotyku i dobrze izoluje cieplnie, dlatego sprawdza się na ławkach i podparciach pleców, natomiast na ściany bywa zbyt miękka. Twarde gatunki, jak dąb czy jesion, odpadają: nagrzewają się mocno i mogą poparzyć, a dodatkowo zawierają garbniki reagujące z potem.
Wybór drewna do sauny wygląda na prostą sprawę, dopóki nie wejdzie się do pomieszczenia, w którym po kilku tygodniach użytkowania ściany zaczynają pachnieć żywicą, ciemnieją nierówno, a ławki lepią się od wysięków. Wtedy okazuje się, że większość osób popełnia ten sam błąd: kieruje się wyglądem deski, a nie jej zachowaniem w wysokiej temperaturze i wilgoci. Świerk i sosna są tanie i łatwo dostępne, ale w saunie to ryzykowny wybór. Żywica wypływa przy temperaturach rzędu 80–90 stopni, a jej krople potrafią parzyć skórę. Dodatkowo takie drewno szybko ciemnieje i wymaga częstszej konserwacji.
Morsowanie na własnej działce ma jedną zasadniczą przewagę nad zimnymi kąpielami w publicznych miejscach: nikt nie patrzy, nikt nie komentuje, nie trzeba się nikomu tłumaczyć. Ma też jedną wadę — nikt nie przypilnuje, czy wszystko robisz bezpiecznie. Własny ogród kusi, żeby zaniedbać przygotowania: skoro to tylko kilka kroków do balii, po co się spinać. Potem kończy się to odmrożeniami, szokiem termicznym albo przegrzaniem po wyjściu. Poniżej cztery rzeczy, które trzeba przemyśleć, zanim wejdziesz do wody za domem.
Gdzie kończy się ściana, a zaczyna ławka Nie każde miejsce w saunie wymaga tego samego materiału. Na ściany i sufit najlepiej nadaje się drewno o grubości 15–20 mm, ułożone w wąskich profilach, aby ograniczyć pękanie i odkształcenia. Ławki i podesty wykonuje się z desek grubszych, o zaokrąglonych krawędziach i gładkiej powierzchni, bo siada się na nich bezpośrednio skórą. Podłoga powinna być z materiału antypoślizgowego i łatwego do umycia — drewno tu zwykle ustępuje miejsca płytkom, ale jeśli już decydujesz się na deski, wybierz gatunek gęsty i olejowany, nie lakierowany. Ważne: wszystkie elementy mocujące i listwy maskujące powinny być z tego samego gatunku co okładzina, inaczej po sezonie powstaną widoczne smugi.